Nog éénmaal de magie van Herman Bianchi

In het Friese Lollum gold 7 januari weer code rood, en op de begrafenis van Herman Bianchi, die daar op die dag plaatsvond, waren daarom vrijwel geen criminologen aanwezig. Vrijdag 19 februari kwamen ze alsnog, om aan de eerste hoogleraar criminologie van de Vrije Universiteit herinneringen op te halen en nog eenmaal geïnspireerd te raken door hun vroegere prof.

door René Rector, Sciencestories.nl

De naam Herman Bianchi is onlosmakelijk verbonden met wat we nu kennen als het herstelrecht: een vorm van strafrecht waarbij dader en slachtoffer samen op zoek gaan naar een passende oplossing. Voor Bianchi was gevangenisstraf zelden een goed idee, omdat dat in zijn visie het probleem niet oploste. Bovendien was er in de rechtspraak van zijn tijd helemaal geen plaats voor het slachtoffer, terwijl juist dat slachtoffer, en niet de Staat, toch het grootste probleem met de dader had.

Vrijplaatsen in plaats van gevangenissen

Bianchi was een criminologische abolitionist in hart en nieren: hij vond dat criminologen niet alleen misdaad en de berechting daarvan moesten bestuderen, maar had ook een eigen agenda voor hoe het rechtssysteem fundamenteel anders moest. Hij vond dat de overheid geen gevangenissen moest bouwen, maar ontmoetingscentra (‘vrijplaatsen’) waar betrokkenen bij een misdrijf met elkaar konden onderhandelen en praten over wat er zou moeten gebeuren om weer verder te kunnen met hun leven. Alleen voor de zwaarste, niet meer te rehabiliteren daders was gevangenisstraf op zijn plaats.

Hij vond dat de overheid geen gevangenissen moest bouwen, maar ontmoetingscentra

Bianchi was radicaal. Hij maakte in de jaren tachtig van de vorige eeuw een korte film over het gevangeniswezen, waarin hij een parallel trok tussen de naargeestige reeks etsen over kerkers van de achttiende-eeuwse graficus Giovanni Piranesi en de Bijlmerbajes. De film, die op de bijeenkomst als intermezzo werd vertoond, komt door de dik aangezette symboliek en donkere orgelmuziek na meer dan dertig jaar bijna over als parodie, maar Bianchi was destijds serieus: voor al te veel repressie vanuit de overheid had hij geen goed woord over, en van gevangenissen gruwelde hij.

Lees het hele verhaal over het symposium van Bianchi op de website van de:

Vrije Universiteit Amsterdam