Op zoek naar vuur

We zijn zo gewend aan vuur, dat we soms nauwelijks doorhebben dat we het gebruiken. Of we de auto nemen of een pizza bakken, we kunnen niet zonder. Maar wanneer zijn we eigenlijk vuur gaan gebruiken? Nieuw archeologisch onderzoek moet een mysterie ontrafelen dat al zo oud is als de archeologie: in ijstijden hadden we vuur nodig om te overleven. Maar waarom vinden we van dat vroege vuur dan niets terug?

tekst: René Rector, Sciencestories

Archeoloog en Spinozalaureaat professor Wil Roebroeks van de Universiteit Leiden fileert verschillende populaire theorieën over het vuurgebruik van de vroegste mensen. Anders dan wat vaak gesuggereerd wordt, is het nog helemaal niet zo duidelijk hoe lang we al vuur kunnen beheersen. Roebroeks wil de komende jaren onderzoeken hoe het kan dat er duidelijke sporen van bewoning in Europa zijn in een periode dat er geen overblijfselen van vuurbeheersing worden teruggevonden.

Genetische aanpassing

Het zou kunnen zijn dat dat komt omdat we niet goed kijkenen die sporen er wel degelijk zijn, en om die reden vindt er in Leiden onderzoek plaats om vast te stellen hoe vuurplaatsen onder verschillende omstandigheden geconserveerd worden. Maar het kan ook dat vroege Europeanen in staat waren om zonder vuur te overleven door genetische aanpassingen aan het koude klimaat tijdens ijstijden, of dat de afwezigheid van vuurplaatsen ouder dan 400.000 jaar betekent dat Europa destijds alleen in warme perioden werd bewoond. Dit verhaal ontrafelt de vuurparadox.

dit verhaal verscheen april 2015 in:

eos maandblad over wetenschap