Do-able problems van Joan Fujimura

Het beeldmerk van Sciencestories is gebaseerd op een theorie van Joan Fujimura*, waarin ze stelt dat wetenschappers hun onderzoeksonderwerp kiezen op ‘haalbaarheid’ (Fujimura gebruikt zelf de term ‘do-ability’, die zich niet elegant laat vertalen), zowel op wetenschappelijk inhoudelijk niveau als op maatschappelijk niveau.

Stel je voor dat je alle onderzoekbare vragen in kaart zou kunnen brengen, en je clustert de vragen waarop je als wetenschapper het antwoord zou kunnen vinden. Je hebt dan een verzameling vragen, en die verzameling is hier rood gekleurd. Als een weteFujimuraPlaatnschapper puur op zijn eigen interesse zou afgaan, zou hij een voor een de vragen in die verzameling kunnen gaan onderzoeken. In het proces komen er nieuwe vragen op, en er vallen ook weer vragen af.

Wetenschappers leven niet in een vacuüm. Ze zijn doorgaans verbonden aan een ondezoeksinstituut. Dat instituut heeft ook een verzameling onderzoekbare vragen, en die is groen. Afbakening hier gaat vaak over gebrek aan middelen (geld, apparatuur) of doelstelling. Hier wordt het interessant: die verzameling onderzoekbare vragen is immers niet gelijk aan de vragen van de wetenschapper.

En ook onderzoeksinstituten bestaan niet in een vacuüm. Ze produceren resultaten in een maatschappelijke context (blauw). Niet alle onderzoekbare vragen zijn in een maatschappelijke context werkelijk relevant. En aangezien wetenschappelijk onderzoek of met gemeenschapsgeld, of met privaatgeld (bijvoorbeeld op een researchafdeling van een farmaceut) wordt gefinancierd, is ook deze blauwe verzameling vragen van doorslaggevend belang.

Het interessante van Fujimura is, dat zij laat zien dat wetenschappers hun onderzoeksvragen in lijn brengen met die van het instituut of de maatschappij. Dus stel, er is een interessante lijn in het onderzoek, maar het instituut of de maatschappij vindt dat nu net geen interessante vraag, dan passen wetenschappers zich een beetje aan. Andersom kan ook: soms is de groene verzameling leidend, en trekt de beschikbaarheid van bepaalde onderzoeksfaciliteiten talent aan en bepaalt de apparatuur de onderzoeksagenda. Dat het oplossen van maatschappelijke problemen een bron van inspiratie (en financiering) kan zijn voor wetenschappers, behoeft geen verdere uitleg. Al gebeurt ook hier het omgekeerde: onderzoekers stellen maar al te graag dat hun onderzoek een netelige kwestie gaat oplossen, en dat het daarom zinnig is om in hen te investeren.

In de illustratie is probleem A voor de wetenschapper niet onderzoekbaar: het laboratorium waar hij werkt heeft de faciliteiten of prioriteiten niet om het te onderzoeken. Probleem C vlot ook al niet: hij werkt waarschijnlijk aan een andere onderzoekslijn binnen zijn eigen instituut. Probleem B is voor de wetenschapper in kwestie een do-able probleem.

* Verder lezen? Fujimura, Joan H., 1987, Constructing ‘Do-able’ Problems in Cancer Research: Articulating Alignment, in: Social Studies of Science 17, London: Sage, 257-93

Sciencestories is er voor iedereen die een verhaal over wetenschap of studeren heeft. Een afstudeerscriptie, een persbericht of een prachtig onderzoek.