Ere wie ere toekomt

Hoe meer een wetenschapper heeft betekend voor de wetenschap, hoe beroemder hij is. Dat is logisch. Daarom kennen we Galileï, Darwin en Gauss: stuk voor stuk bereikten ze mijlpalen in de wetenschap. Denken we. Maar vaak wordt de verkeerde naam aan een ontdekking verbonden. En dat is sneu voor Lipperhey, Wallace en De Moivre – wie heeft ooit van hen gehoord? Hoe komt dat? Letten historici niet op? Volgens de Wet van Stigler is altijd de verkeerde naam aan ontdekkingen verbonden. Zelfs aan zijn eigen wet.

tekst: René Rector, Sciencestories.nl

Je zou zeggen dat ijdelheid een belangrijke drijfveer vormt om een wet  of een eenheid naar jezelf te vernoemen. Dat is niet het geval: vernoemingen gaan meestal postuum. En het valt achteraf niet mee om de juiste, echte ontdekker van een verschijnsel nog te duiden. Zo heeft Pythagoras helemaal niets van doen gehad met de wet die naar hem vernoemd is, en zowat elke wetenschappelijke quote die intelligent klinkt wordt op facebook aan Albert Einstein toegeschreven. En wat te denken van de evolutietheorie? Van Darwin natuurlijk. Alleen: Alfred Russel Wallace bedacht dat de best aangepaste soorten de meeste overlevingskansen hadden. Charles Darwin was een goede vriend van hem en liep al twintig jaar lang rond met zijn eigen, vergelijkbare ideeën, maar Darwin durfde niet goed te publiceren omdat de evolutietheorie zich nogal gevoelig verhield tot religie. Toen hij hoorde dat anderen op het punt stonden hun theorieën wereldkundig te maken, trok dat hem over de streep. Wallace opperde voor het selectiemechanisme het door Herbert Spencer bedachte ‘survival of the fittest’ te gebruiken. Het gevolg is dat Darwin altijd in verband gebracht wordt met dat beroemde zinnetje dat de evolutietheorie lijkt samen te vatten maar dat in navolging van Spencer wel altijd verkeerd wordt uitgelegd. ‘Fittest’ betekent voor Darwin niet ‘de beste’ maar ‘de best aan de omstandigheden aangepaste’.

Grappig genoeg is dit verschijnsel, dat de wetenschappelijke ontdekking altijd aan de verkeerde wordt toegeschreven, helemaal niet bedacht door Stephen Stigler. Wetenschapssocioloog Robert Merton beschreef het voor het eerst en dat wist Stigler maar al te goed. Dat hij ‘Stiglers law of eponymy’ op zijn eigen naam schreef was voor één keer geen historische dwaling, maar een tongue-in-cheek grap.

Het hele verhaal verscheen in:

eos maandblad over wetenschap