LSH-FES cover NL Diagnose, medicijnen, herstel

LSH-FES: Diagnose, medicijnen, herstellen

‘Diagnose, medicijnen, herstellen’ doet verslag van de resultaten die zijn geboekt in de zes zogenoemde LSH-FES consortia: tEPIS, Cyttron II, NeuroBasic, Virgo, DCTI en NIRM. Science stories verzorgde de hoofd/eindredactie, en nam ook een aantal verhalen voor zijn rekening.

redactie René Rector, Sciencestories.nl

De activiteiten van deze consortia liepen van 2010 tot 2016 en werden gecofinancierd uit de zogenoemde aardgasbaten (FES staat voor het Fonds Economische Structuurversterking, waaruit tal van grote wetenschappelijke onderzoeksprogramma’s werden gefinancierd). De werkterreinen van deze onderzoeksconsortia waren zeer divers: image sharing of bestandsdeling, bioimaging, hersenziekten, virusinfecties, diabetes type 1 en regeneratieve geneeskunde. Hoewel uiteenlopend in focus, hebben de zes consortia als overeenkomst dat zij alle werkten aan de vaak zo moeilijke stap van fundamenteel onderzoek naar praktische toepassingen. Na zes jaar hard werken zijn de resultaten van deze samenwerkingsverbanden duidelijk zichtbaar – veel ontwikkelingen zijn direct inzetbaar voor patiënten, danwel kunnen worden gebruikt voor onderzoek dat heel dicht bij de patiënten staat.

Die positie van ‘fundamenteel, maar wel dicht bij iets waar patiënten iets aan hebben’ was een voorwaarde om in dit subsidieprogramma te kunnen deelnemen. Kruisbestuiving met het bedrijfsleven was een tweede. Topsector Life Sciences & Health heeft bovendien getracht de onderzoeksactiviteiten zo breed mogelijk te spreiden: van diagnose tot het ontwikkelen van medicijnen tot onderzoek naar het zelfherstellend vermogen van het lichaam. Naar die driedeling verwijst de titel ‘Diagnose, medicijnen, herstellen’.
LSH-FES Tepis cover NLLSH-FES Cyttron cover

Diagnose

Op het terrein van diagnostiek zijn binnen LSH-FES twee clusters van onderzoek die aanhaken op die gedachte: tEPIS en Cyttron II. Beide onderzoeksprogramma’s beogen middels technologische vernieuwing de diagnostiek te vereenvoudigen. tEPIS richt zich op infrastructuur voor diagnostiek van pathologie, Cyttron II op bioimagingtechnieken.

LSH-FES tEpis in vogelvlucht
Spread “tEpis in vogelvlucht”

Het boek is opgedeeld in zes delen, die ook elk afzonderlijk zijn gedrukt. De delen hebben elk een aantal karakteristieke kenmerken. De (inside) covers kregen een illustratie van Studio Parkers die het werk van de consortia symboliseert. Ook in elk deel present is de infographic, die kort en bondig enkele kernprincipes binnen het onderzoek toelicht.

LSH-FES NeuroBasic cover NLLSH-FES Virgo cover NL

Medicijnen

Een stap verder in het behandelproces stuiten artsen bij patiënten met verschillende aandoeningen op de afwezigheid van een goede remedie. NeuroBasic PharmaPhenomics bouwde binnen LSH-FES voort op de kennis die in de voorloper van het onderzoeksprogramma, NeuroBasic MousePhenomics, was opgedaan. In MousePhenomics dachten onderzoekers een methode uit om medicijnen tegen tal van hersenziekten überhaupt te kunnen testen in modellen – iets dat tot nu toe nauwelijks mogelijk was.

LSH-FES NeuroBasic Spread Schizofrenie behandelen begint bij begrip
Spread “Schizofrenie behandelen begint bij begrip”

In PharmaPhenomics zet het consortium een stap verder, waardoor verschillende veelbelovende medicijnen tegen tal van hersenziekten nu klinisch getest kunnen worden. Onderzoeksconsortium Virgo had binnen LSH-FES als doel de geheimen van het immuunsysteem verder te ontrafelen, om er zo achter te komen wat er in detail gebeurt bij een virusinfectie en er adequate interventiestrategieën en vaccins tegen te ontwikkelen.

LSH-FES NeuroBasic Spread Ingenieuze apparatuur maakt hersenonderzoek makkelijker
Spread “Ingenieuze apparatuur maakt hersenonderzoek makkelijker”

In het deel van Neurobasic is goed te zien wat fotografie kan doen voor het overbrengen van een verhaal. Vooral de fotografie van Michel Mees bij het verhaal over de speurtocht naar een werkend medicijn tegen schizofrenie heeft in zichzelf een wow-factor, maar ook de beeldreportage over nieuwe testmethoden is een typisch geval van het spreekwoordelijke ‘een beeld zegt meer dan duizend woorden’.

LSH-FES Nirm cover NLLSH-FES DCTI cover NL

Herstel

Er zijn ook aandoeningen waarvan we weten dat het ontwikkelen van een goede therapie op de conventionele manier een hachelijke onderneming blijft. Hier past een heel nieuwe manier van geneeskunst. Het Diabetes Cell Therapy Initiative (DCTI) en het Netherlands Institute for Regenerative Medicine (NIRM) zochten binnen LSH-FES naar alternatieve therapieën voor bestaande aandoeningen. Patiënten met diabetes type 1 zijn aangewezen op het spuiten van insuline. Door te proberen alvleeskliertransplantatie en het kweken en transplanteren van de eilandjes van Langerhans te verbeteren wil DCTI de kwaliteit van leven van patiënten met diabetes type 1 verbeteren. Bij NIRM wordt onderzocht in hoeverre het buiten het lichaam opkweken van lichaamseigen celmateriaal een oplossing kan zijn als het lichaam zelf niet meer herstelt.

LSH-FES Nirm Spread Hart geeft nog niet alle geheimen prijs
Spread “Hart geeft nog niet alle geheimen prijs”

De meeste consortia hebben, net als bij vrijwel elk wetenschappelijk onderzoek, behalve met succes ook te maken gehad met tegenslag. Wat aanvankelijk veelbelovend of zelfs makkelijk leek, mondde uit in een langdurige reeks probeersels, listen om lastige hobbels te nemen en inventieve vondsten die nieuw inzicht opleverden. Om die reden hebben de meeste delen een ‘procesverslag’ – een verslag in dagboekstijl dat zo’n zoektocht naar de goede oplossing goed weergeeft. Die procesverslagen wijken in vormgeving en stijl af en vallen daardoor extra op. Door op deze wijze inzichtelijk te maken hoe moeilijk wetenschappelijk onderzoek soms is, hebben we voorkomen dat de indruk gewekt wordt dat consortia alleen maar grensverleggende mijlpalen hebben geslagen.

LSH-FES cover ENLSH-FES

Behalve de Nederlandse uitgave ‘Diagnose, medicijnen, herstellen’ (ISBN 978-90-807981-4-4) is het boek ook integraal in het Engels vertaald en uitgebracht onder de naam ‘Diagnosis, medicines, recovery’ (ISBN 978-90-807981-5-1). Uitgever is in alle gevallen:

Nemo Kennislink | LSH-FES

 

Lees de Nederlandse uitgave hier: