Categoriearchief: Archeologie

Archeologen proeven wijn van ‘eigen bodem’

Archeologie-alumni kwamen 3 juni terug naar de VU voor een trip down memory lane en een blik op de toekomst: een groot project dat amateurverzamelingen veilig moet stellen voor de wetenschap. Bij de borrel proefden ze Amastuola, de wijn die tegenwoordig op hun vroegere veldwerkplek gemaakt wordt.

tekst René Rector, Sciencestories.nl

Het alumninetwerk voor archeologen is jong. Afgelopen najaar was er een kick-off, vrijdag 3 juni een follow up. De bescheiden, maar erg geïnteresseerde groep oud-studenten die er was, werd bijgepraat door hoogleraren Nico Roymans en Jan Paul Crielaard.

Jan Paul Crielaard verzorgde voor veel aanwezigen een trip down memory lane: een hele generatie studenten leerde veldwerk doen in l’Amastuola. De heuvel in de hak van de Italiaanse laars, op iets meer dan een steenworp afstand van de Apulische hoofdstad Tarente, werd in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw onderzocht door een Italiaanse archeologe. Die concludeerde dat l’Amastuola het bewijs was voor een invasieve kolonisatie van dit deel van Italië in de vijfde eeuw.

De VU-archeologen legden vanaf 2002 in tien jaar een veel groter deel van de heuvel bloot, zoals te zien was op vrijwel iedere plaat van de PowerPoint. Menigeen herkende zichzelf op de foto’s, of anders wel medestudenten. “Ons onderzoek laat een heel ander beeld zien,” becommentarieerde Crielaard. “We legden bijvoorbeeld een dubbele fortificatiemuur bloot die dateert van rond 670 voor Christus. Maar die was in de oorspronkelijke bouwstijl.” Crielaard vond het veel aannemelijker dat toen de Grieken voet aan land zetten in Apulië, de twee bevolkingsgroepen decennialang naast elkaar leefden.

 

Hoe anders l’Amastuola was ten opzichte van toen de VU er veldwerk deed, was voor de meeste alumni moeilijk voor te stellen. De flanken van de heuvel, tijdens de opgravingen en de surveys nog bezaaid met oude olijfbomen, zijn nu bezaaid met wijnranken.

Amastuola: wijn in de avondzon

Voor de gelegenheid hadden de archeologen een aardige voorraad flessen laten overkomen. Vanwege het goede weer was de borrel, aanvankelijk op de zesde verdieping gepland, verplaatst naar het dakterras boven de bestuursvleugel. De alumni volgden in ganzenpas de wijn, via de begane grond en een grindtegeltrapje, tot de flessen Amastuola in de avondzon ontkurkt werd.

De hak van de laars bleek een friszoete, erg fruitige rode wijn voort te brengen. Die deed het uitstekend deed bij het ophalen van herinneringen, praten over metaaldetectors of de vraag waarom archeologen, bekwaam in het vinden van oude schatten, hun eigen alumni lange tijd uit het oog verloren waren. “We willen contact met onze alumni. Maar met een adressenbestand vol niet meer bestaande worldonline- en Wanadoo-e-mailadressen is dat best lastig. Vind die mensen maar eens terug. Het moet echt groeien”, aldus universitair docent Sjoerd Kluiving en onderzoeker Maurice de Kleijn, organisatoren van deze alumni-bijeenkomst.

Lees het hele verhaal in VU Magazine van:

Vrije Universiteit Amsterdam | wijn

‘I could choose between Amsterdam or Chicago. That was not really a difficult decision’

De Vrije Universiteit houdt graag contact met haar alumni. Op de alumnisite is in de vorm van een reeks treffende portretten te lezen waar hun alumni zoal terechtkomen. Alumnus Archeologie Andrea Travaglia kwam van Australië, maar blijft voorlopig in Amsterdam.

If you rise above the crowd, you get noticed. With that credo, Andrea Travaglia got a job immediately after college, working as a guest researcher at UvA on a project that uses an innovative format of education and training for archaeological and natural heritage. Not in Italy, where her roots lie, or Adelaide, where she was born, but in Amsterdam.

text René Rector, Sciencestories.nl

Cultural preservation and natural preservation… Help me with the link to archaeology. ‘Yes, archaeology makes people immediately think about pot shards and excavations and those kinds of things. But for me, the difference from cultural anthropology is not that great. To start with: without cultural reproduction, we as archaeologists would have very little to dig up. What is excavated can either be salvaged or left on the spot and preserved for future generations. While you are looking at remnants of what people once used or made, you want to get an insight into how people once lived and how that compares with how we live today, and what that means for how we might live tomorrow. If you want to understand something about people of the past, that can be made possible by also getting to know the landscape in which they lived. Protecting cultural landscapes, including both cultural and natural resources, is just as important. In this project, we try to look for ways in which they can reinforce each other.’

What is the project exactly about then? ‘It is a European project that we are only just starting to do the groundwork for.. The project’s objectives involve improving
skills for green jobs and eventually create green work places for people from archaeological and natural heritage sectors. Understanding the environmental impact of archaeological heritage and significance of natural heritage for regulations and practices in the domain of archaeological heritage is to be mainstreamed into education and vocational training systems. You see, in the Netherlands, people don’t have many opportunities to participate in community archaeology projects as compared with the UK or Australia. It seems that nature hobbyists, metal detectorists and amateur archaeologists are interested people wanting to engage in their environment and be part of a community, and it might be good to involve those people in projects along with other experts.

You got this job very quickly after college – officially, you have not yet graduated. Were you lucky? ‘The ceremony is not until next month, but I am completely finished. My thesis advisor let me know about this project. I always worked hard at Vrije Universiteit and perhaps that is why I got noticed. think it is important to do my best. For example, I always actively participated in tutorial discussions. That brings you into more contact with people, and more quickly. I never worried about my career. I started doing what I found interesting, and that was archaeology.But I never wondered what I wanted to become with it later. “The jobs that you can get from studying might not even exist yet”, a high school teacher once told me. It stuck with me. So of course when Heleen van Londen (Andrea’s thesis advisor, ed.) asked me if I would like to collaborate on a project, I jumped at the chance…

Benieuwd naar het hele verhaal? Lees dat op de alumnisite van:

Vrije Universiteit Amsterdam

Op zoek naar vuur

We zijn zo gewend aan vuur, dat we soms nauwelijks doorhebben dat we het gebruiken. Of we de auto nemen of een pizza bakken, we kunnen niet zonder. Maar wanneer zijn we eigenlijk vuur gaan gebruiken? Nieuw archeologisch onderzoek moet een mysterie ontrafelen dat al zo oud is als de archeologie: in ijstijden hadden we vuur nodig om te overleven. Maar waarom vinden we van dat vroege vuur dan niets terug?

tekst: René Rector, Sciencestories

Archeoloog en Spinozalaureaat professor Wil Roebroeks van de Universiteit Leiden fileert verschillende populaire theorieën over het vuurgebruik van de vroegste mensen. Anders dan wat vaak gesuggereerd wordt, is het nog helemaal niet zo duidelijk hoe lang we al vuur kunnen beheersen. Roebroeks wil de komende jaren onderzoeken hoe het kan dat er duidelijke sporen van bewoning in Europa zijn in een periode dat er geen overblijfselen van vuurbeheersing worden teruggevonden.

Genetische aanpassing

Het zou kunnen zijn dat dat komt omdat we niet goed kijkenen die sporen er wel degelijk zijn, en om die reden vindt er in Leiden onderzoek plaats om vast te stellen hoe vuurplaatsen onder verschillende omstandigheden geconserveerd worden. Maar het kan ook dat vroege Europeanen in staat waren om zonder vuur te overleven door genetische aanpassingen aan het koude klimaat tijdens ijstijden, of dat de afwezigheid van vuurplaatsen ouder dan 400.000 jaar betekent dat Europa destijds alleen in warme perioden werd bewoond. Dit verhaal ontrafelt de vuurparadox.

dit verhaal verscheen april 2015 in:

eos maandblad over wetenschap